Megaprojekat u Italiji: Podmorski tunel u Đenovi vrijedan 803 miliona evra ulazi u novu fazu sa gigantskom mašinom za bušenje

Italija je zvanično zakoračila u novu fazu realizacije jednog od najambicioznijih, najsloženijih i inženjerski najzahtjevnijih infrastrukturnih poduhvata u svojoj novijoj istoriji. U Rimu, u Ministarstvu infrastrukture i saobraćaja, potpisan je ugovor vrijedan 803 miliona evra između kompanije Autostrade per l’Italia (ASPI) i građevinskog giganta Webuild, čime je otvoren put za početak radova na centralnom dijelu budućeg podmorskog tunela u Đenovi (Tunnel subportuale di Genova).

Ovaj megaprojekat predstavlja istorijsku prekretnicu – riječ je o prvom podmorskom drumskom tunelu u Italiji, koji će iz temelja transformisati saobraćajnu arhitekturu jednog od najvažnijih lučkih gradova na Sredozemlju, rasteretiti preopterecene gradske saobraćajnice i spojiti ključne tačke ligurske prestonice prolazeći ispod morskog lučkog basena i gusto izgrađenih urbanih četvrti.

Anatomija megaprojekta: Ruta, dimenzije i dubina

Projektovanje i izgradnja ovog grandioznog objekta povjereni su vrhunskim stručnjacima. Kompletnu inženjersku dokumentaciju i idejno rješenje potpisuje Tecne, inženjerska kompanija unutar grupacije Autostrade per l’Italia, dok se za građevinsku izvedbu oslanja na globalnu ekspertizu kompanije Webuild.

Ključni tehnički parametri trase:

Ukupna dužina trase: Približno 4,2 kilometra, čime se ostvaruje brza i efikasna transverzalna veza kroz gradsko jezgro.

Podmorsko-tunelski dio: Oko 3,4 kilometra trase prolaziće kroz dvije odvojene tunelske cijevi (po jedna cijev za svaki smjer vožnje).

Ukupan obim iskopa: Kada se saberu obe cijevi i prateći tunelski presloni, ukupna dužina mašinskog iskopa iznosiće približno 6,8 kilometara.

Trasa i povezivanje: Tunel će direktno povezati čvorište San Benigno na zapadnoj strani Đenove sa ulicom Viale Brigate Partigiane i kvartom La Foce na istoku, zaobilazeći najzagušenije dijelove gradskog centra.

Dubina ukopavanja: Na pojedinim dionicama, posebno ispod morskog dna lučkog basena, mašina za bušenje će se spuštati na dubinu do 45 ispod nivoa površine, prolazeći kroz složene geološke i hidrogeološke uslove.

Tehnološki izazov: Gigantska mašina za bušenje (TBM) prečnika 16 metara

Jedna od najupečatljivijih karakteristika ovog projekta jeste upotreba kolosalne mašine za bušenje tunela – takozvane TBM (Tunnel Boring Machine) ili u italijanskoj terminologiji maxi-talpa, čiji će prečnik iznositi gotovo 16 metara.

Upotreba ovako masivne mašine sa punim čelom (Full Face TBM) predstavlja vrhunski inženjerski podvig. S obzirom na to da trasa prolazi direktno ispod morskog dna, lučkih terminala i temelja istorijskih i modernih građevina u Đenovi, tradicionalne metode iskopa miniranjem ili iskopom u otvorenom rovu bile bi nemoguće ili katastrofalne po urbano tkivo.

TBM tehnologija omogućava:

Kontinuirani iskop i oblaganje: Istovremeno kopanje stenskog i zemljanog materijala uz automatsko postavljanje betonskih segmenata koji čine prsten tunela.

Minimalne vibracije i slijeganje terena: Napredni sistemi pritiska na čelu mašine (Earth Pressure Balance – EPB ili Slurry mode, prilagođeni hidrostatskom pritisku mora) neutrališu rizik od prodora vode i stabilizuju okolni teren.

Smanjenje uticaja na površinski život: Gradski saobraćaj, lučke operacije i svakodnevni život građana odvijaće se nesmetano dok se duboko ispod njih odvija masivna građevinska operacija.

Strateški značaj za Đenovu, luku i mediteranski koridor

Đenova je tradicionalno „kapija“ sjeverozapadne Italije i najvažnije čvorište za pomorski teretni saobraćaj koji opslužuje industrijske centre u Lombardiji, Pijemontu i ostatku Evrope. Međutim, decenijama se grad suočavao sa akutnim saobraćajnim kolapsom.

Glavni saobraćajni pritisak decenijama je nosila poznata čelična vijaduktna saobraćajnica Sopraelevata (Strada Aldo Moro), čije održavanje i ekološki uticaj predstavljaju stalni izazov za gradske vlasti. Podmorski tunel će preuzeti ogroman dio tranzitnog i teretnog saobraćaja, omogućavajući:

Optimizaciju lučkih logističkih lanaca: Kamioni koji dolaze sa terminala moći će direktno da se uključe u brzi putni prsten bez zagušenja gradskih bulevara.

Unapređenje urbane mobilnosti i ekologije: Smanjenjem emisije gasova sa efektom staklene bašte u centralnim zonama i rasteretitvenjem saobraćaja otvara se prostor za prenamjenu površina i širenje zelenih oaza (poput uređenja parkova Lanterna i Foce).

Sinergiju sa drugim megaprojektima: Tunel se savršeno uklapa u širi nacionalni investicioni ciklus koji obuhvata izgradnju Nove Dige Foranee (novog lukobrana u moru), željeznički čvor i projekat Terzo Valico dei Giovi (brzu prugu Milano–Đenova).

Faze realizacije, rokovi i zapošljavanje

Izgradnja podmorskog tunela podijeljena je u nekoliko pažljivo planiranih faza kako bi se rizici sveli na minimum.

Lotto A (Pripremni radovi i prateća infrastruktura): Ova faza započeta je još u martu 2024. godine. Obuhvatila je opsežna rušenja, pripremu gradilišta, izgradnju nove lučke infrastrukture, izgradnju 410 metara duge pomoćne željezničke galerije, kao i regulaciju i izgradnju hidrotehničkog kolektora (skolmatore) potoka San Bartolomeo.

Lotto B (Glavni radovi – centralna dionica): Potpisivanjem ugovora teškog 803 miliona evra obezbjeđena je realizacija najskupljeg i najvažnijeg dijela projekta. Glavni mašinski iskopi pomoću gigantske TBM mašine planirani su da počnu krajem 2027. godine.

Konačni rok završetka: Prema zvaničnim planovima konzorcijuma i ministarstva, kompletna izgradnja, uključujući građevinske radove, instalaciju najsavremenijih bezbjednosnih sistema, ventilacije i pejzažno uređenje površinskih zona, biće okončana do kraja 2031. odnosno početka 2032. godine.

Pored nesumnjivog tehničkog i privrednog značaja, projekt ima i snažnu socijalnu komponentu. Tokom najintenzivnijih faza građenja, na projektu se očekuje angažovanje više od 700 radnika (direktno zaposlenih), uz višestruko veći uticaj na lokalnu privredu i prateću industriju kroz lanac dobavljača i kooperanata (indotto).

Zaključak

Podmorski tunel u Đenovi nije samo građevinski ugovor vrijedan 803 miliona evra; on je simbol moderne italijanske inženjerske smelosti. Nakon uspješne izgradnje novog čuvenog mosta Genova San Giorgio (koji je nikao na mjestu srušenog Morandijevog mosta), italijanska građevinska operativa dokazuje da može da savlada najteže izazove podzemne i podvodne gradnje.

Sa gigantskom mašinom koja će se urezati pod morsko dno, Đenova postavlja nove standarde u evropskoj infrastrukturi, pokazujući kako se vizija održivog i povezanog urbanog prostora pretvara u stvarnost.